Bez nich trudno wyobrazić sobie historię naszego miasta. I jego współczesny wizerunek. 17 sierpnia przypadała rocznica śmierci dwóch ważnych zielonogórzan. Georga Beuchelta – zmarł 17 sierpnia 1913 r. i Alberta Severina– zmarł 17 sierpnia 1934 r. Pierwszy wybudował fabrykę wagonów – powojenny Zastal. Drugi wytyczył plac Bohaterów i Park Piastowski.

– Czyżniewski! Czemu tak stoisz nieruchomy jak słup soli i patrzysz na remontowaną kamienicę? Zastanawiasz się, kto w niej mieszkał? – po pracy moja żona przyszła do mnie, do redakcji. Pomyśleć, że mam jeszcze wakacyjny luzik – nie powróciliśmy do domowych obiadków, a co za tym idzie nieustannych dyskusji, czy patelnia jest umyta, czy też nie… Zatrzymaliśmy się przed remontowaną kamienicą przy ul. Dr. Pieniężnego – róg uliczki w kierunku pl. Teatralnego.

Z archiwum Zastalu Zabudowania fabryczne zakładów Beuchelta z przełomu XIX i XX wieku
Z archiwum Zastalu
Zabudowania fabryczne zakładów Beuchelta z przełomu XIX i XX wieku

Nie muszę się zastanawiać, kto tutaj mieszkał przed wojną.

Gdybym miał zainstalować tablice poświęcone znamienitym mieszkańcom Grünberga, to jedną z nich umieściłbym właśnie na tym domu. To tutaj przez kilkadziesiąt lat mieszkał Albert Severin. Zielonogórzanin, absolwent Bauakademie w Berlinie, miejski architekt. Jak mało kto odcisnął trwały ślad w panoramie naszego miasta. 132 lata temu, 5 stycznia 1888 r. rada miasta powierzyła Albertowi Severinowi obowiązki architekta miejskiego. Był pierwszą osobą na tym stanowisku. Wygrał konkurs, na który zgłosiło się aż 80 chętnych. Do finału dotarło dwóch. Wygrał Severin, na którego zagłosowało 40 radnych – przez kilkadziesiąt lat miał niebagatelny wpływ na wygląd miasta. Zajmował się cudzymi pomysłami i sam projektował.

Ze zbiorów Sławomira Ronowicza Albert Severin, architekt (1851-1934)
Ze zbiorów Sławomira Ronowicza
Albert Severin, architekt (1851-1934)

Wyobrażacie sobie Zieloną Górę bez placu Bohaterów? To Severin go wytyczył, usuwając z niego różnego baraki i magazyny. W jego epoce na placu stał pomnik cesarza Wilhelma.

Wyobrażacie sobie Zieloną Górę bez Parku Piastowskiego? To Severin go zaprojektował na przełomie XIX i XX wieku.

Wyobrażacie sobie Zieloną Górę bez charakterystycznych budynków szpitalnych przy ul. Wazów? To jego projekt. Podobnie jak budynki szkolne przy ul. Długiej i Chopina, komenda straży pożarnej przy Kasprowicza, urząd celny przy Dworcowej czy wieża Bismarcka w Wilkanowie.

Drugi bohater tego odcinka Spacerownika – Georg Beuchelt – również zasłużył na tablicę pamiątkową. To inżynier, przedsiębiorca, twórca wielkiej fabryki. Jest bardziej znany. Założył wielki zakład budowy mostów, konstrukcji stalowych i wagonów (działający po wojnie jako Zastal). Jego zapisowi w testamencie zawdzięczamy wybudowanie kościoła pw. Najświętszego Zbawiciela. Śladem pamięci po tym znamienitym mieszkańcu są resztki grobowca w Parku Tysiąclecia.

Ze zbiorów Muzeum Ziemi Lubuskiej Georg Beuchelt (1852-1913)
Ze zbiorów Muzeum Ziemi Lubuskiej
Georg Beuchelt (1852-1913)

Beuchelt nie był z urodzenia zielonogórzaninem (pochodził ze Zwickau), ale całe swoje życie zawodowe związał z naszym miastem. Był przykładem wielkiej kariery. Rozpoczął ją w filii Dolnośląskich Zakładów Budowy Maszyn w Zgorzelcu, które były jednym z pierwszych zakładów przemysłu metalowego w naszym mieście.

Ze zbiorów Sławomira Ronowicza Budynki szpitalne przy ul. Wazów
Ze zbiorów Sławomira Ronowicza
Budynki szpitalne przy ul. Wazów

Niewielki zakład za dworcem kolejowym zbankrutował. Georg Beuchelt i Albert Ribbeck, inżynierowie z tej fabryki, 1 grudnia 1876 r. wykupili firmę i założyli Fabrykę Budowy Mostów oraz Konstrukcji Stalowych Beuchelt u. CO Zielona Góra na Śląsku (niemiecka nazwa: Fabrik für Brückenbau und Eisenkonstruktionen Beuchelt u. CO Grünberg in Schliesen). I początkowo zajęli się produkcją prostych maszyn rolniczych.

Ze zbiorów Sławomira Ronowicza Park Piastowski
Ze zbiorów Sławomira Ronowicza
Park Piastowski

W ciągu kilkunastu lat powstała z tego olbrzymia firma, jedna z największych tego typu na wschodzie Niemiec. Beuchelt wręcz zmonopolizował budowę stalowych mostów na Odrze i jej dorzeczach, budując kilkadziesiąt przepraw. Stary most w Cigacicach, mosty w Nietkowie i Krośnie – powstały w zielonogórskiej firmie. Dopiero 10 lat po założeniu zakładu Beuchelt zaczął wytwarzać wagony kolejowe. Były to nie tylko wagony towarowe, ale również wagony pasażerskie wszystkich klas, w tym jako pierwsze w Niemczech wagony pulmanowskie.

Firma zatrudniała kilka tysięcy robotników.

Z archiwum Zastalu Grobowiec Beuchelta w dzisiejszym Parku Tysiąclecia
Z archiwum Zastalu
Grobowiec Beuchelta w dzisiejszym Parku Tysiąclecia
Tomasz Czyżniewski
codziennie nowe opowieści i zdjęcia
Fb.com/czyzniewski.tomasz